De Provincie Limburg gaat lokale en regionale liedjeskonkoersen daadwerkelijk controleren de komende weken. De maatregel is een gevolg van een intern provinciaal rapport met richtlijnen voor juryleden van liedjeskonkoersen dat vorig jaar uitlekte en waarvan L11Alaaf de primeur had. Vooral bij houding en gedrag van juryleden valt nog winst te behalen, aldus de provinciale werkgroep die onder leiding van deputé Koopmans het rapport heeft opgesteld.

We moeten nu doorpakken en handhaven want anders is het onzin om met zo’n rapport te komen‘, aldus Koopmans gisteren in het wekelijkse commissieoverleg Cultuurbeleid. Hij beloofde de commissie dat anonieme controleurs de komende weken steekproefsgewijs controles gaan uitvoeren tijdens het jureren bij de ruim 50 lokale en regionale vastelaovesliedjeskonkoersen.

Koopmans wilde niet zeggen of er afgelopen weken bij liedjeswedstrijden in Sittard, Blerick en Grubbenvorst al is ingegrepen. Vanavond staat de liedjesavond van Jocus in Venlo op het programma. De wedstrijd is overigens live te zien op Omroep Venlo. Volgend weekend is Velden en de wijkvereniging De Wien in Venlo aan de beurt.

Directe aanleiding voor het interne provinciale rapport waren de vele klachten van tekstschrijvers, componisten en artiesten, en vooral partners en ex-partners van de artiesten, over de houding en het gedrag van diverse juryleden tijdens de verschillende liedjesavonden in de vastelaovesseizoenen 1991 – 2016. Daarnaast ontving de werkgroep ook van tal van juryleden ernstige klachten omtrent het belabberd organiseren van diverse lokale liedjeskonkoersen. De werkgroep gaf vorig jaar een ongevraagd advies gericht aan alle juryleden in Limburg. Tot nu toe heeft alleen het OLCK in Landgraaf, het Oape Landgraafs Carnavalsmoeziek Konkoer de richtlijnen overgenomen. De provinciale werkgroep wil dat Koopmans er op aandringt dat in de toekomst alle juryleden in Limburg de volgende regels naleven:

1 – U gaat vastelaovesliedjes beoordelen. De werkgroep heeft respect voor deze vorm van burgerparticipatie. Check vooraf het reglement en kijk vooral of u als jurylid daadwerkelijk invloed heeft op de uitslag. Ga bijvoorbeeld nooit akkoord met de spelregel waarbij de vakjury voor 50% meetelt in het eindoordeel en de zaal/volk/publiek ook nog eens voor 50%. Uw kennis of ervaring wordt met zo’n regel niet serieus genomen.

2 – Als u nog nooit jurylid bent geweest, geen feeling hebt met muziek, ten noorden van Nijmegen woont en tijdens de ‘Krokusvakantie’ altijd een reisje naar Oostenrijk boekt, en ze vragen u toch om in een liedjesjury te gaan zitten, zeg dan beleefd NEE. Componisten en tekstschrijvers binnen de vastelaoveswereld willen beoordeeld worden door kenners, door mensen met gevoel voor vastelaovend.

3 – Bedenk vooraf wat de bedoeling en het nut is van vastelaovend. Lees vooraf een boek hierover of zoek het op via internet.

4 – Kijk en luister goed of de kernwaarden van ‘het carnaval’ terugkomen in de aan u gepresenteerde teksten, wat overigens niet betekent dat het woord ‘carnaval’ of ‘vastelaovend’ letterlijk in de liedtekst moet voorkomen.

5 – Vastelaovend is het feest van omkering, het verjaagt de winterse bacteriën en verwelkomt de lente en vooral alles wat vruchtbaar is of vruchtbaarheid voortbrengt. Vastelaovend houdt ons ook een spiegel voor, steekt de draak met ontwikkelingen binnen de maatschappij, reageert op de actualiteit en schopt zo nodig tegen de schenen van maatschappij, politiek en autoriteiten en soms kan dat pijn doen. Sommige liedteksten kunnen buitengewoon raar zijn. Accepteer dat. Vraag u bij alle liedjes af of de tekstschrijver iets doet met de kern van vastelaovend. Zo niet is het raadzaam hier in de puntentelling ernstig rekening mee te houden. De werkgroep constateert een overschot in de provincie aan liedjes met ‘veilige’ thema’s en wil daar verandering in brengen.

6 – Eis van de organisatie van de liedjeswedstrijd een eenvoudig puntenformulier of beoordelingsformulier en een pen. Weiger mee te werken aan een systeem waarbij je aan meer dan 4 criteria punten moet geven. Een liedje duurt gemiddeld 3 minuut 30 en dan is er echt geen tijd om op tientallen criteria te letten. Aan tekst, melodie, vastelaovesgehalte en presentatie heeft een jurylid al de handen vol. Krijgt u toch een waslijst aan puntenvakjes, draai desnoods 15 minuten voor aanvang van de wedstrijd om en ga thuis iets leukers doen. De provinciale werkgroep, Ger Koopmans en de linkse media zullen u juridisch en publicitair ondersteunen als het tot gedoe komt.

7 – Als uw collega jurylid links of rechts van u met u in discussie gaat, een ongevraagde mening ventileert, afkeurende geluiden of positieve gebaren maakt over een vastelaovesliedje terwijl de punten nog niet gegeven of verzameld zijn, negeer hem of haar dan. Het beste is om heel hard ‘Ssssst’ te roepen. Het komt voor dat zo’n jurylid in paniek is omdat ie ondeskundig is, twijfelt en steun zoekt bij het geven van punten. Maar meestal zal het collega-jurylid een poging doen u te beïnvloeden en te sturen in uw beoordeling. Vaak hebben deze mensen familie of goede kennissen onder de deelnemende zangers, tekstschrijvers en componisten zitten. Trap er niet in. Goede organisaties hebben zwijgzame juryleden en halen na ieder gezongen liedje meteen, voordat een eventuele discussie losbarst, de punten op om beïnvloeding maximaal te voorkomen. Verplaats discussie naar het einde van de avond, aan de bar.

8 – Ga in aanloop naar een liedjesfinale niet in op vriendelijke, aardige berichtjes of complimentjes via twitter, app, facebook of mail van deelnemers van de liedjeswedstrijd. Negeer alle pogingen om u om te kopen of anderszins te beïnvloeden. Verwijder desnoods tijdelijk uw facebook-account. Schrik niet: veel componisten, tekstschrijvers en artiesten blijven het proberen, jaar in jaar uit.

9 – Plaats liedjes met een niet voor de hand liggende melodiestructuur (ballades, rocknummers, Tiroler- of dixiedeuntjes) niet al bij voorbaat richting de kelder van de wedstrijd omdat u wellicht persoonlijk vindt dat deze muziek niet bij de vastelaovend hoort. De wedstrijd zit echt niet op uw persoonlijke muzieksmaak te wachten. U dient zich te verplaatsen in de massa, kan die er wat mee tijdens het vastelaovesseizoen.

10 – Ben scherp op teksten, ben kritisch over correct dialectgebruik, straf gebroddel met woorden af, maar ben niet ouderwets en geef ook ruimte aan taalvernieuwingen in het dialect.

11 – Nergens is ooit omschreven aan welke regels de tekst van een vastelaovesliedje moet voldoen. Een jurylid heeft alle vrijheid om via punten te laten weten wat ie van liedjes vindt. Laat je door niemand wijs maken dat je als jurylid een controlerende of censurerende taak hebt. Onder vastelaovesvierders zitten nogal wat verkleedde moraalridders die maar wat graag de belerende vinger opsteken zodoende de grens van het fatsoen aan te geven. Als een tekstschrijver in zijn liedtekst over de schreef gaat, hebben we nog altijd de wetgeving en de rechterlijke macht. Tot nu toe is er nog nooit een enkele rechtszaak gehouden in Nederland over de inhoud van een vastelaovesliedje. Alleen André van Duin had in 1976 bijna een kort geding aan de broek hangen wegens de hit ‘Willempie’ maar tot een daadwerkelijk kort geding is het nooit gekomen. De Piëlhaas in Venray wil nog wel eens een spannende tekst weigeren. Venray ligt in de buurt Noord-Brabant.

12 – Wees in uw beoordeling of afstraffing niet Roomscher dan de Paus. Haal geen streep door liedjes omdat bijvoorbeeld de toon of taal richting vrouwen negatief is. Als u zelf vrouw bent, of in de toekomst vrouw wil worden, leun dan achterover in uw jurystoel en lach er hard om. Het is nu eenmaal binnen de vastelaovend traditie om ‘de vrouw’ een hak te zetten. Veel mannen verkleden zich ook graag als vrouw en dat zegt overigens meer over de man dan over de vrouw. Andersom draait de vrouw tijdens carnaval ook de man een loer (Auwwieverbal, Trienkesdaag, Truujendaag), al is er volgens de kenners helaas steeds minder animo voor. De man-vrouw-kwestie hoort in een traditie waarbij de omkering centraal staat, de omkering zit diep geworteld in vele oude Europese culturen. De werkgroep adviseert juryleden met klem om liedjes over transgenders voorlopig nog even niet te beoordelen.

13 – Een goed jurylid durft een ander wat te gunnen. U zit aan de jurytafel om vastelaovesnummers te beoordelen, niet om de persoon(en) achter het nummer, ook al is het je lokale aartsvijand, af te straffen. Je kunt als jurylid nog zo’n hekel hebben aan de stads- of dorpsgenoot, maar als deze persoon de gave bezit om prachtige vastelaovesliedjes te schrijven of te zingen, beloon dat dan. Met de houding ‘ik mot dae neet dus dae krieg gen punte’ zakt u als jurylid finaal door de mand. Als u bang bent deze vijand te moeten feliciteren na afloop of u kunt het niet aanzien dat deze gast (voor de zoveelste keer) met de wisseltrofee op de bühne staat te juichen, keer dan voor aanvang van de puntenuitslag huiswaarts en zeg dat je de oppas moet aflossen.

De provinciale werkgroep komt na aswoensdag met een uitslag van de steekproef. Dan wordt duidelijk welke liedjeskonkoersen werken met oneerlijke juryleden.